Op zoek naar verbinding komt het leven in fragmenten bij me binnen en moet ik keer op keer aan mijzelf toegeven, dat ik niet langer een eenduidige mening weet te formuleren. Dat ik er genoeg van heb overal een antwoord op te geven. Vooral genoeg ervan heb deze te verkondigen en de pretentie te hebben het te weten. In het verleden soms zelfs dacht het zeker te weten! Sociaal- maatschappelijk geëngageerd wilde ik zijn, maar vond toch weinig verbinding in die gesprekken waar regelmatig emoties hoog opliepen. Het bleek dat ik met deze houding eerder mensen van me verwijderde, al was het geleidelijk, maar te onwetend en onbesuisd in die tijd om me hiervan bewust te zijn. Vroeger stak ik als eerste mijn vinger op bij een heftige discussie. Zoveel zin had ik dan om ook een duit in het zakje te doen. Ik dacht dat er een waarheid te vinden was in de verschillende standpunten als er maar genoeg kennis beschikbaar was en intellect om deze kennis tot de juiste conclusies te laten leiden. Ik laat me nog steeds wel eens verleiden.

Er is zeker en vast een waarheid, maar die lijkt gekleurd door ervaring, door de keuzes en omstandigheden in een mensenleven, door de mensen die er deel vanuit maken. Wat de één zijn waarheid is, kan voor de ander als een leugen aanvoelen, afhankelijk van de informatievoorziening. Ik geloof (in plaats van weet) dat dit niet alleen een kwestie van perceptie is. Ieder zijn wereld is zo persoonlijk en uniek, dat er onderscheid gemaakt mag worden in de regel en de norm voor elke afzonderlijke ervaring, en in ieder moment. De uitzondering als regel zou mijn motto kunnen zijn, als het niet zo is, dat ik tegenwoordig geen stelligheden meer toelaat (totdat ik mezelf er weerop betrap).

Terwijl ik ‘De Wereld Draait Door’ kijk over de waarschijnlijk indrukwekkende documentaire ‘de Levenseindekliniek’ (maandag 15 februari om 20:25 uur bij NTR op NPO 2) ontregelt mijn adem even en daarna ook vooral mijn gedachten. Euthanasie voor als het op is, het niet meer gaat. Wat vind ik hier nu precies van? Hoe is mijn persoonlijke ervaring? Wat heb ik erover gelezen? Hoeveel verschillende standpunten zijn er wel niet over dit onderwerp?

De vragen tuimelen over elkaar heen, maar mijn ratio vindt geen eenduidigheid. Mij rest alleen nog maar het gevoel dat opwelt bij de fragmenten die ik te zien krijg. Deze heeft als enige vat op het begrip, respect en vermogen los te laten die de geliefden en nabestaanden van de hoofdpersonen in deze documentaire laten zien. Ik realiseer me slechts, dat je niet zomaar tot de conclusie komt dat het leven niet meer door je geleefd kan worden. Dat je alles gegeven hebt, maar de zwaarte, pijn, verwarring al het andere overheerst en je niet meer verder kan, niet meer verder wil.

Mijn vader liet zich vroeger wel eens ontvallen, dat als hij niet meer in staat zou zijn om zelf te eten of voor zichzelf te zorgen, dat het dan wel afgelopen mocht zijn van hem. Totdat een gigantische tumor in zijn hoofd hem tot stilstand bracht en hij in het laatste stadium aan bed gekluisterd door mijn moeder gewassen moest worden. Zijn ideeën over wat een goed leven was, genoeg om erbij te willen zijn, verschoven vrijwel met de dag. Hij voelde nog geluk. Hij had geen pijn en door zijn familie omringd was hij in staat te genieten van de meest eenvoudige maar alledaagse momenten, ondanks dat hij zijn plas niet meer op kon houden. Als persoon die voorheen nooit in zo’n situatie had gezeten, de jongere versie van hem, had hij zich dit niet in kunnen denken.

Dat iemand ertoe besluit bij deze kliniek aan te kloppen omdat hij of zij rust wil, omdat het eenvoudigweg niet meer opgebracht kan worden, dat kan ook niemand zich voorstellen zonder het zelf meegemaakt te hebben. Het leven heeft zoveel verschillende verschijningsvormen en toch denken we vaak dat we vergelijkingen kunnen maken, dat we voldoende inlevingsvermogen hebben. Het is wel veelzeggend als iemand de dag van de naderende en zelfgekozen dood in zijn agenda omschrijft met VRIJ. Mij heeft dat besef overweldigd. Ik zal voortaan iedere keer als ik met vanzelfsprekendheid een vrije dag in mijn agenda zet, hier even aan moeten denken. Het is wat we allemaal najagen, is het niet? Vrijheid. Het laat me niet onberoerd dat voor sommigen van ons vrij zijn pas in de dood te vinden is, terwijl ik met enthousiasme mijn agenda blijf vullen alsof er nooit een einde aan gaat komen.